Geonic nieuws & weetjes:

Nieuwsbrief - 05/2011.
© Copyright Geonic Nieuwsbrief / Verantwoordelijke redactie, Georges Claeys.

Een impressie van de 200m hoge Hang Son Dong grotten in Vietnam.


Sainte Marie Aux Mines,2011!
Rik Dillen

Voilà, een verslag van mijn bezoek aan de beurs van Sainte-Marie-aux-Mines sinds... 35 jaar.
Waar de afstand van de beurs naar je parking toen in meter bepaald werd (bvb. 10 meter), wordt die nu uitgedrukt in kilometer. Als je toen een uurtje of 2-3 nodig had om alles gezien te hebben, heb je er nu 4 dagen voor nodig (ik heb het weliswaar op deze derde dag voor bekeken gehouden).
Waar in de jaren zeventig het grootste deel nog betaalbaar was, zijn het nu uitzonderingen waar de prijs nog redelijk is.
Waar je toen nog enkel Frans en wat Duits hoorde praten, kun je nu kiezen tussen Chinees, Russisch, Bulgaars of Arabisch.
Vergeleken met toen stap je gewoon in een andere wereld binnen.   

Een der straten met vele tenten.

Gezellige en drukte!

Een aantal bekenden (MKA-ers en anderen) tegengekomen, wat het extra gezellig maakte.
Het aanbod varieerde van afschuwelijke junk tot het beste van het beste. Hoe ze het in hun hoofd halen om de typische Marokkaanse vervalsingen naar SMAM te exporteren snap ik niet. De beurs met edelstenen en siervoorwerpen hebben ze blijkbaar ondertussen elders in het dorp ondergebracht, maar dat maakt de eigenlijke mineralenbeurs helaas niet vrij van dergelijke spullen.
Wat de prijzen betreft ben ik toch een paar keer gewoon achterover gevallen. Als die prijzen realistisch zijn, ben ik onmetelijk rijk! Ik heb het niet over superstukken; dat die veel geld kosten kan ik enigszins begrijpen. Als je een beëindigde veelkleurige toermalijn van een armpje dik wil hebben kun je wel verwachten dat het over duizenden, zoniet tienduizenden euro gaat, maar als een annabergietje van Lavrion, van zo'n 5 X 5 cm 100 à 200 euro moet kosten, een micromountje met ferristrunziet van Blaton 60 euro, of een stukje ottreliet van Ottré, België van 3 X 3 cm 30 euro, dan snap je het toch even niet meer. Kortom, voor een heel groot deel van wat voorhanden was zou ik de prijs aannemelijk gevonden hebben, als hij nog in oude Belgische frank was uitgedrukt geweest. Dit zijn natuurlijk wel een paar extreme gevallen.
Anderzijds veel lof voor een groot aanbod aan werkelijk prachtstukken, vooral in het theater ("Espace Prestige"). Daar kon je gerust een paar uur met open mond rondkijken. Kopen zat er hier helaas voor mij niet in.
Qua systematiek was er een enorme keuze aan de meest zeldzame mineralen, maar in heel veel gevallen tegen onaanvaardbaar hoge prijzen. Als ik van alle species die ik nog niet in mijn verzameling heb (en er zijn er toch al een kleine 2000 aanwezig) een stukje had gekocht in SMAM kon ik waarschijnlijk voor dat geld een kleine nieuwe auto gekocht hebben.
Samengevat : groot aanbod hoge prijs met een héél groot getal.
Het kwam er dus op aan heel geduldig rond te kijken, en dan kon je toch hier en daar interessante spullen op de kop tikken. Zo heb ik o.a. een prachtexemplaar van rathiet van Lengenbach op de kop getikt voorzien van een identificatie van de AGL), een chabourneiet van Jas Roux, Frankrijk, een mooi lot karibibieten van Marocco, een mooi lot kutnahorieten van Italië, een prachtige groep galeniet kristallen van Bulgarije, spectaculaire schalenblende overkorst met marcasietkristallen van Seilles (België - de enkele jaren strikt geheimgehouden vondst), realgarkristallen van Baia Sprie, Roemenië, mooi fluorescerende banalsiet, mooie fluorietkristallen van Papiol, Spanje, en er was ook een goed aanbod van fulgurieten, met stukken tot 20-30 cm lang (allemaal afkomstig uit de Sahara, zonder exacte vindplaats, maar voor fulgurieten is dat nu ook niet zo relevant, gezien hun ontstaanswijze). Zorgvuldig snuffelen (daar ben ik een uurtje of twee mee zoet geweest) in een aantal flats uit oude verzamelingen bij Krantz leverde me een 30-tal species op die ik nog niet bezat, en dat voor een meer dan redelijke prijs ! Het spectaculairste aanbod dat mij gedaan werd voor één lot was een verzameling van een 18-tal specimens van diverse mineralen (goeie kwaliteit) van elk tussen de 20 en 80 kg voor de ronde som van 25 000 euro. Ik heb ze helaas moeten laten liggen wegens... te zwaar.
Het was heel plezierig na al die jaren nog eens in de streek te komen, want de omgeving is schitterend. Ook het hotel (Le Mandelberg in Mittelwihr, op 22 km van SMAM) waar ik logeerde was ronduit perfect, idem dito voor het restaurant van dezelfde familie 100 verder in dezelfde straat. 's Avonds nog een leuke wandeling door de wijngaarden gemaakt. Ik denk erover om in deze buurt eens terug te komen voor een wandelvakantie.

Zoals steeds is het bovenstaande verhaaltje gebaseerd op mijn persoonlijke indrukken, en het is best mogelijk dat anderen er een heel andere kijk op hebben. Ik denk dat we graag ook de commentaren van andere bezoekers horen...
   


De hall met vele mineralen handelaars.          

Moet er nog lapis lazuli zijn? 




Ook een wandeling door de druivenvelden en wijn degustatie hoort bij de reis naar Sainte Marie aux Mines.

Beste groeten,
Rik Dillen

De mineralen in de Gaulsberg Ortenberg.

 Luchtfoto van de groeve via Google                                             Geologische kaart met ligging van Gaulsberg                               

Inleiding:
Op een zondag ben ik naar de Micro-Mount vergadering geweest van de lokale mineralen- en fossielen vereniging LITHOS in Harelbeke en heb ik kennis gemaakt met verzamelaars die mineralen bekeken met de microscoop. Deze waren afkomstig uit een basaltgroeve Gaulsberg in Hessen, Duitsland. Daar waren zeolieten te vinden en Luciaan vertelde er met zo veel passie over dat ik besloot er een artikel over te schrijven in deze nieuwsbrief.
G.Claeys

Kennismaking met een boeiende groeve
L. VanDoorne.

In het uitmuntende Duitse tijdschrift “ Der Aufschluss ” – Zeitschrift für Mineralogie und Geologie – Jaargang 46 – März-April 1995 – stond een bijdrage van een zekere Dr. Martin Schuster over de Gaulsberggroeve te Ortenberg, regio Hessen, in het gebied van de Vogelsberg. Bijdrage van 19 bladzijden, goed verstaanbaar ook voor gewone verzamelaars, niet-wetenschappers. Het tijdschrift is steeds beschikbaar in de ruim voorziene bibliotheek van Nautilus in de Corbiestraat dewelke te weinig geraadpleegd wordtnaar mijn mening.
Naar aanleiding van mijn bezoek een deze groeve was ik zo stout een briefje te schrijven naar Dr Schuster om enkele praktische inlichtingen, Na enkele weken kreeg ik een uiterst vriendelijk antwoordmet het voorstel voor een ontmoeting met hem in de groeve zelf.  Samen met Paul, een medeverzamelaar bij Nautilus, trokken wij vanuit de Eifel daar naartoe en hadden er een buitengewoon vriendelijke en leerzame ontmoeting met Dr. Schuster en zijn gezin. Hij maakte ons wegwijs in de groeve en duidde ons de hoekjes en plaatsen aan, waar  goede mineralenvondsten konden gedaan worden. Je weet wel, in een groeve kan men anders uren rondzoeken eer men “ het goede plekje “gevonden heeft. Onnodig je de volledige lijst op te sommen van de mineralen welke er te vinden zijn, die vind je in de betreffende bijdrage van Aufschluss, een lijst van 43 mineralen.
Heel wat  mineralen daarvan zijn wetenschappelijk interessant en zij met uitmuntende apparatuur gedetermineerd. Maar wil ik toch even aanhalen dat het voor ons, de gewone verzamelaar de determinatie ook een boeiende en leerrijke ervaring geweest is. Het zijn praktisch uitsluitend micromineralen, maar van uitmuntende kwaliteit. Blijkbaar hat voor ons  het goede moment, de volgende mineralen waren dan betrekkelijk goed te vinden: phillipsiet, natroliet, apophylliet, thomsoniet, offretiet, erioniet, chabasiet en in mindere mate gismodien. Zo te zien, nogal wat zeolieten. Voor mij was het meest verrassende en wonderlijke, de vormenrijkdom van Thomsoniet.. Paul en ikzelf hadden daar verschillende concreties  gevonden, welke eerder leken op koralen, wat ons helemaal niet bekend voorkwam als mineralen.
Getoond aan een werkman van de groeve, stak die  veelbetekenend de vinger omhoog stak en zei “dit is Thomsoniet”! Niet te geloven zo wondermooi en bizar van kristalvorm. Dit mineraal vind men daar ook in een penseelachtige kristalvorm en natuurlijk in de bekende bolvorm. 
Goed herkenbaar zijnde apophylliet kleine kristallen en hebben een grote verscheidenheid aan kristalvormen. Vaak tezamen gedetermineerd zijn offretiet en erioniet, uiterst kleine kristallen en intrigerend. Prismatisch en tonvormig soms paddenstoelvormige kristallen.
Phillipsiet met duidelijke kristalvorm met analciem zijn dikwijls de mineralen die de basis waarop andere mineralen voorkomen.
Enkele praktische tips: Toen mochten verzamelaars vrij zoeken buiten de werkuren met in achtname van veiligheid en respect voor machines en milieu. Geen toeristisch drukke streek, maar wel een paar eenvoudige gasthoven in de dorpjes van de omgeving. Wij waren er in de tijd van de asperges, waarvan we kostelijk genoten hebben in het gasthof .
Aan u om er eventueel eens op verkenning gaat, Het is een groeve voor microverzamelaars, je  komt er niet van terug met ” grote superstufen “ en het is hard werken, het ligt er niet zomaar op te rapen. Maar het heeft ons veel voldoening gegeven.
Om te besluiten : dit zijn bevindingen van praktisch 15 jaar geleden..
Ik wil er hier de aandacht op vestigen dat de groeve met totaal verbod om te zoeken, gesloten is sinds 01/01/2010



Typische vulkanisch tuf in basalt

Geografische en geologische locatie
Aan de zuidwest rand van Vogelsberg (Hessen, Duitsland) in het Niddertal ligt de groeve van Ortenberg. Het geïsoleerde complexe basalt is omgeven door rode zandsteen en afkomstig uit het Tertiair. Een merkwaardig beeld is hoe de vallei doorkliefd is door de rivierde Nidder.

Op het zuidelijke deel van de vallei staat het kasteel van Ortenberg en aan de noordelijke kant van de vallei vindt u de basalt steengroeve van “Casseler Harde Steinwerke”. De berg is als geheel het grootste gesloten basalt complex in Centraal-Europa. De tertiaire vulkanisch gesteente is van het Noord-Oosten naar Zuid-Oosten omringd door  rode zandsteen. In het westen en zuiden zijn in  het bijzonder tertiaire en quartaire sediment gesteente aangetroffen, evenals kleine concentraties met gesteenten afkomstig uit het Perm.
Het gebied ligt in het zuidwesten van het Vogelsberg gebergte en is goed herkenbaar door de rode tot gele zandsteen waarin basaltzuilen terug te vinden zijn. Meestal bedekt het zandsteen het basalt. Dit zijn de interessante delen zijn, de zogenaamde “SteinBrocken”  basalt ingesloten in de zandsteen. Er zijn daarin holtes met mineralen vastgesteld. Verder zijn er basaltzuilen met witte verbrande zandsteen gedeelten (dit is een xenoliet gesteente). Vaak ook met mineralen.
Hiervan zijn de meeste zeolieten, meestal Micro-Mount, maar oh zo mooi.
Zij hebben mooie kristalstructuren. Deze mineralisatie is duidelijk aanwezig in het vulkanisch tufgesteente dat terug te vinden is rond het basalt. De paragenese van het vulkanisch tuf gesteente wijst op duidelijke aanwezigheid van offretiet en bariet.
Uit actieve vulkanische tijdperk zijn nu nog in het magma de temperaturen van extreme hoge hitte en afkoeling goed merkbaar.

Petrografie / Vulkanisme / Mineralogie:
Het gesteente van Ortenberg werd voor het eerst diepgaand  bestudeerd en beschreven door ene mr .Blaschke (1965). In zijn toelichting bij de geologische kaart van Hessen, blad 5620 Ortenberg, Ehrenberg (1978) beschrijft hij de geologie en petrologie en ook de vulkanische activiteit van het gebied
Twee basalt typen zijn aanwezig in Ortenberg. Een grofkorrelig olivijn basalt en een porfier- glasachtig basaniet. De basaniet heeft een grove structuur terwijl het olivijn in het basalt is vaak kolomvormig is ingedeeld. De verschillende structuren zijn het gevolg van verschillende chemische reacties op het pyroxeen en plagioklaas rijke basalt. Dat verklaard ook de aanwezigheid van albiet, anorthiet en diopsied.
Beide type van het basalt tonen aan dat twee soorten van magma in snelle opeenvolging getransporteerd werden, waarop een snelle afkoeling volgde (BLASCHKE 1965). Dit wijst erop dat waarschijnlijk het olivijn basalt jonger is dan de basaniet.
Het basaniet in de typische verbrande vorm is aangetroffen in de  zones waar de extreme temperatuur is vastgesteld tijdens de vulkanische activiteit. Een hydrothermale paragenese van duid op de vorming van mineralen, meestal uit de zeolieten groep.
De grootte van holtes in de basalt varieert van maximaal een paar millimeter tot een halve meter. Soms bedekt met kristallen op een kolom structuur. De veruit de meest voorkomende mineralen hier: natroliet, phillipsiet, calciet, mineralen van de montmorillonitgroep en soms klein heldere kristallen van apophylliet.
Soms tot 10 m hoge zones van vulkanische activiteit zijn vastgesteld in het zandgesteente, . Deze grote brokken bevatten uiterst poreus basalt vermengd met calciet en verschillende zeolieten.
In mindere mate is ook vulkanisch slakkentuf. Dit varieert van melkachtig wit, gele tot roodachtig bruin van kleur. Hierin zijn holtes aangetroffen met calciet romboëders, chabaziet en het zeldzame offretiet.
Op sommige plaatsen van de boven- en onderlaag van de Lavastromen (1994) is poreus basalt vermengd met vrij veel slakken vastgesteld. Hierbij blijkt dat tijdens de vulkanische activiteit deze eerst naar de oppervlakte gestuwd hebben en op latere tijdstip  naar de mond vande vulkaan zijn getransporteerd. Dit laatste gebeurde tijdens de mindere actieve periode van vulkaan.
Uiterst brokkelige en poreus uitziende delen van het basalt bevatten overwegend montmorilloniet, chabaziet, en af en toe phillipsiet en offretiet. De meerte massieve basalt slakken bevatte hoofdzakelijk phillipsiet, offretiet en aragoniet en montmorilloniet.
Soms bevat het tuf  niet alleen calciet en phillipsiet, maar ook korsten van apatiet.

Thomsoniet                                                                 Chabasiet

Lijst Mineralen Gaulsberg Ortenberg  :

Dankwoord:
Rik Dillen voor de objectieve bijdrage en de foto’s over de beurs in Sainte-Marie-aux-Mines.
L.VanDoorne  voor de bijdrage over de Zeolieten en basaltgroeve in Gaulsberg, Hessen, Duitsland
De heer Schuster voor de toelating delen uit zijn beschrijving van Gaulsberg te vertalen en enkele foto’s te mogen gebruiken.
Ich danke auch Herzlich der Herr Schuster für die Zusammenarbeit und die Zulassung für  Übersetzung von das Artikel vonn die Grube Gaulsberg.
Foto van de hall en Intro: www.euromineral.fr
Bibliografie:
Steinbruch am Gaulsberg, Ortenberg, Vogelsberg, Hessen, Deutschland
Basalt quarry with minerals in cavities and in altered xenoliths (rare).
http://www.ms-geo.de/Gaulsberg/gaulsberg.html
Literatuur van Gaulsberg:
SCHUSTER M.(1994):    Die Mineralien vom Gaulsberg bei Ortenberg, Aufschluss 46, 51. (Sonderdrucke für 3 Euro incl. Porto erhältlich: info@ms-geo.de)
BETZ, V. (1980):     Formenvielfalt des Thomsonits.- Lapis 5, 21.
BLASCHKE, R. (1965):     Zur Petrologie der Basalte von Ortenberg.- Dissertation Gießen
EHRENBERG, K.-H. (1994):     Freundliche schriftliche Mitteilung.
EHRENBERG, K.-H., HICKETHIER, H. (1978):     Erläuterungen zur Geologischen Karte von Hessen, Blatt Nr. 5620 Ortenberg, Wiesbaden.
GOTTARDI, G., GALLI, E. (1985):     Natural Zeolites, Springer-Verlag, Berlin.
HENDERSON jr.,W.A., FRANCIS, C.A. (1989):     On Right Angel Bends in Filiform Pyrite, Min.Rec. 20 457.
HENTSCHEL, G. (1979):     Hydrothermale Minerale im Basalt von Ortenberg (Vogelsberg), Geol.Jb.Hessen 107 193.
HENTSCHEL, G. (1986):     Paulingit und andere seltene Zeolithe in einem gefrittetem Sandsteineinschluß im Basalt von Ortenberg (Vogelsberg), Geol.Jb.Hessen 114 249.
HESSE, H.K. (1979):     Die Kristallstruktur von Rhodesit H2K2Ca4Si16O38.10H 2O, ein Silicat mit verzweigten Doppelschichten, Referate der 19. Diskussionstagung der AGKr in Aachen, 155.
JACOB, H. (1976):     Rhodesit im Basalt des Zeilbergs bei Maroldsweisach, Aufschluß 27, 57.
JACOB, H. (1977):     Tobermorit im Basalt des Zeilbergs bei Maroldsweisach, Aufschluß 28 135.
JACOB, H., MATOUSCHEK, R. (1979):     Über die Mineralien des Basalts und seiner Fremdeinschlüsse auf dem Zeilberg bei Maroldsweisach/Unterfranken, Aufschluß 30 333.
KOLITSCH U.
LORENTZ, J. (1993):     Arbeitssicherheit und Unfallverhütung für den Sammler von Mineralien, Gesteinen und Fossilien, Aufschluß 44 255.
MOUNTAIN, E.D. (1957):     Rhodesite, a new mineral from the Bulfontain mine, Kimberley, Miner.Mag 31 607.
RAMDOHR, STRUNZ,     Klockmanns Lehrbuch der Mineralogie.
ROBERTS, RAPP, WEBER,     Encyclopedia of Minerals.
SCHEINPFLUG, R. (1983):     Der Zeilberg bei Maroldsweisach, Eigenverlag, Lohr.
SCHEINPFLUG, R. (1991):     Natürliche Zeolithe, Eigenverlag, Lohr.
SCHEINPFLUG, R. (1992):     private Mitteilung.
TSCHERNICH, R.W. (1992):     Zeolites of the World, Geoscience Press Inc., Phoenix.
WILKE, H.-J., SCHÖFFMANN, W. (1979):    Rund um den Vogelsberg I, Lapis 4 (6) 30.
 

We zijn aanwezig op het “Festival de Kristalle” in Wolfach!

Wij hebben ook een nieuw aanbod diverse zeolieten en mineralen uit India!
Ook nog enkele specimens van rode skoleziet!
Verder: Fossiele koralen met agaat en calcedoon uit Florida!
Mooie blauwe azurietzonnen uit Australië
Micro.Mounts, Mont Saint Hilaire, Quebec, Canada
en nog veel meer!

Tot ziens in Wolfach!
Georges, Nicole en Diego

© G. Claeys
© alle foto’s in deze nieuwsbrief zijn auteurs rechtelijk beschermd!